gollem-pl

⚠️ STATUS: BADAWCZY / W TRAKCIE TRENINGU (work-in-progress). To repozytorium zawiera pośrednie punkty treningu modelu (seria migawek, ~4–45% zaplanowanego budżetu), udostępnione wyłącznie do celów badawczych. To nie jest gotowy model — jakość rośnie z każdą kolejną migawką i będzie znacząco wyższa na końcu treningu. Nie używaj go w zastosowaniach produkcyjnych ani do oceny „jak dobry jest GoLLeM".

Polski model językowy typu dekoder (GPT), 250 mln parametrów, trenowany od zera na polskim korpusie. Projekt Laboratorium Slayer. Udostępniamy serię migawek z kolejnych etapów treningu, aby umożliwić badanie dynamiki uczenia się modelu.

Autor: Arkadiusz Słota (Laboratorium Slayer).

Do czego służy (a do czego nie)

Służy do: badań nad skalowaniem i dynamiką uczenia (porównywanie kolejnych migawek), analizy polskiego modelu językowego, testów płynności i kontynuacji polskiego tekstu.

Nie służy do wydawania poleceń: to model bazowy (wstępnie wytrenowany), a nie model dostrojony do instrukcji — kontynuuje podany tekst, ale nie wykonuje poleceń. Rozumie tylko język polski — po angielsku oraz przy odpowiadaniu na pytania bez kontekstu radzi sobie słabo, zgodnie z założeniem. Na tym etapie nie kończy wypowiedzi w sposób niezawodny (nie wstawia stabilnie znacznika końca ``) i generuje tekst aż do limitu długości — jest to normalne dla modelu bazowego we wczesnej fazie treningu i nie stanowi błędu.

Migawki treningu (trajektoria)

Migawki dokładamy w miarę postępu treningu (obecnie do ckpt_32000, ~66% budżetu). Widać jednostajny spadek — model naprawdę się uczy (strata walidacyjna ≈ strata treningowa, brak przeuczenia; prognozę sprawdzamy poza oknem dopasowania — @18000 trafiła, @20000–26000 realny wynik wyszedł poniżej ekstrapolacji (model uczył się szybciej niż krzywa potęgowa), @26000–32000 zgodne z odświeżonym dopasowaniem (Δ≈−0.002…−0.004, forward-check HOLDS 4× z rzędu; 2 z nich in-annealing po onset @30000)). BPB spada monotonicznie (0.978→0.888); wahania straty walidacyjnej to szum pojedynczego batcha, nie zmiana trendu.

Prognoza na koniec treningu (24 mld tokenów, ~48828 kroków): BPB rzędu ~0.87–0.89 — odręczny przedział (nie formalne CI) z dopasowania power-law na 11 punktach pomiarowych (kroki 2000–22000). To wartość RUCHOMA i jeszcze niezabankowana: wszystkie punkty są sprzed wygaszania współczynnika uczenia (annealing), gdzie krzywa może zmienić nachylenie. Rzetelny test prognozy nastąpi dopiero na punktach z fazy annealingu (>40 tys. kroków). Teoretyczne dno języka ~0.83. Podajemy orientacyjnie, z niepewnością, nie jako twardą liczbę. Strata walidacyjna ~2.5–2.8 (metryka szumna, końcowa wartość niepewna; z wygaszaniem współczynnika uczenia realny wynik bliżej dolnej granicy). Model dotąd bije prognozę power-law na dwóch niezależnych metrykach (strata walidacyjna i BPB) — spadek jest realny; przedziały zawężą się w miarę treningu.

Architektura

Architektura jest niestandardowa — nie wczytuje się przez transformers/AutoModel. Użyj dołączonego wczytywacza modeling_gollem.py (samodzielny, wymaga jedynie torch, tokenizers i safetensors).

Dane treningowe

Korpus SlayerLab/gollem-corpus-16b-pl — 16,58 mld tokenów, w 100% polski, oczyszczony (deduplikacja, filtr danych osobowych, dekontaminacja):

Trening: cel 24 mld tokenów (~1,45 epoki, świadomy trening nadmiarowy ~5× względem Chinchilli — optymalny pod kątem kosztu późniejszej inferencji, nie samego treningu). Sprzęt: pojedyncza karta RTX 5090.

Jak użyć

pip install torch tokenizers safetensors
# najnowsza migawka (domyślnie):
python generate.py "Polska to kraj" --n 100 --temp 0.8 --topk 50
# wybrana migawka trajektorii:
python generate.py "Polska to kraj" --ckpt ckpt_6000.safetensors --n 100

from modeling_gollem import GollemGPT
m = GollemGPT.from_pretrained("./")                          # najnowsza migawka
# m = GollemGPT.from_pretrained("./", ckpt="ckpt_6000.safetensors")  # wybrany etap
print(m.generate("Stolica Polski to", max_new_tokens=100, temperature=0.8, top_k=50))

Pliki w repozytorium: ckpt_*.safetensors (wagi każdej migawki, format bez pikli), config.json (architektura + lista migawek), tokenizer.json (V32k), modeling_gollem.py i generate.py (samodzielny wczytywacz i skrypt generowania).

**Uw